Voorgoed

Pas na een aantal dagen op het eiland valt het me op: er wonen alleen maar witte mensen op Tasmanië. Geen Aboriginal te zien hier. En ze waren er wel. In zijn journaal beschrijft Abel Tasman wat zijn bemanning ziet als zij als eerste Europeanen in 1642 het eiland betreden. Uit de bossen achter het stand stijgen pluimpjes rook op.  De kerven in de bomen aan het strand vormen een soort van traptreden naar de kruin. Hier wonen mensen.
Ruim 100 jaar later, als Franse expedities en die van de Engelsman James Cook het eiland aandoen,  volgt het eerste contact met de bewoners. Het gaat er vriendelijk aan toe. 

In het leerboek Land en Volkenkunde van 'Bosatlas' P.R. Bos uit 1899 staat een veelzeggende zin. Bos beschrijft de snelle economische ontwikkeling van Australië en vervolgt: "maar in weerwil van, misschien beter: ten gevolgen van dezen vooruitgang sterven de inboorlingen uit, op Tasmanië zijn ze reeds verdwenen". En veel tijd heeft dat niet gekost. Binnen enkele decennia was het gebeurd. Haast automatisch denk ik aan het eiland Mauritius en het lot van de Dodo. Maar hier op dit eiland gaat het om mensen. Ik vind het schokkend dat hun verhaal relatief onbekend is. Zelfs vandaag de dag verbleekt het bij de historische attracties op Tasmanië uit de tijd van strafkampen en witte kolonisatie. 

Begin 1800 wonen er naar schatting tussen vijfduizend en tienduizend Aboriginals op het eiland. De eerste contacten met Europeanen verlopen best okee.  Al snel veroorzaakt de stroom immigranten gedoe met de autochtone inwoners. Roof van land, vrouwen en  kinderen maakt een einde aan de vriendelijkheden. De Aboriginals gaan zich verzetten en slaan terug. Een guerrilla oorlog, de zogenaamde Black War, ontketende zich met doden aan beide zijden. Na de zoveelste aanval op witte kolonisten gooit de pers olie op het vuur.  De 'Colonial Times' eist dat het koloniale gezag de aboriginals verwijdert uit het door kolonisten bewoonde deel va het eiland. De heer Lieutenant Governor George Arthur, het hoogste gezag op het eiland, is het nu zat. In 1828 roept hij de staat van beleg uit. In feite een vrijbrief voor het vermoorden van Aboriginals. Wat prompt ook gebeurt.  Zeker omdat er een beloning wordt uitgekeerd voor elke levende of dode Aboriginal die wordt opgebracht. 

In die tijd waren de Darwinistische ideeën over superieure en inferieure volken heel expliciet. De onderzoekscommissie die Arthur in het leven roept om de oorzaak van het geweld te onderzoeken schrijft dat de Aboriginals "have lost the sense of superiority of white men". Dat klinkt schokkend, maar het is waar. De Aboriginals zijn kansloos.  Een bizar plan wordt uitgevoerd. Ruim 2000 mannen vormen een 300 kilometer lange lijn, de zogenaamde Black Line, om de Aboriginals voor zich uit te drijven. Weg uit het gebied van koloniale nederzettingen. 

Het Abel Tasman schiereiland in de zuidoostpunt van Tasmanië is vandaag de dag een toeristisch hoogtepunt. Het bekendste strafkamp uit de koloniale tijd is een topmonument, de vergezichten over de ruige kustlijn met grillige rotsformaties  zijn prachtig. 
De Black Line had tot doel de Aboriginals precies naar dit schiereiland te drijven en ze zo voorgoed van de kolonie af te sluiten. Het plan mislukt, maar vormt een belangrijk element in de latere discussie of er sprake was van het opzettelijk willen uitroeien van een heel volk. 

Het doden en uitsterven van Aboriginals op Tasmanië gaat nu zo rap dat het moederland Engeland nerveus wordt. Ze begint te vrezen voor haar reputatie. Die mag niet besmet worden met het woord volkerenmoord.  
Er wordt een plan bedacht de autochtonen een 'thuis' te geven op een eiland voor de kust. Met uitzicht op het voorgoed onbereikbare Tasmanië. Een flink deel van de nog resterende Aboriginals stemt in. Om op Flinders Island weg te kwijnen van honger, ziekte, heimwee. De allerlaatste Aboriginal op Tasmanië sterft rond 1900. 

De Europese geschiedenis kent een beladen en zwaar bediscussieerd woord. Genocide. Precies dat woord wordt door verschillende historici gebruikt als ze schrijven over de Tasmaanse aboriginals.  Wel of niet met voorbedachte rade, de Tasmaanse aboriginal is van de aardbodem verdwenen. 

Ik zie toch nog één donkere Tasmaniër. Het is de vriendelijke eigenaar van ons vakantiehuisje in Deloraine.  Ontspannen slaat hij met een tijdschrift de harige spin dood die in de slaapkamer van onze kleuter huist. Zou hij een afstammeling zijn van een Tasmaanse aboriginal? Ik durf het hem niet te vragen.