Op drift

Spontaan gaat de groep studenten staan als we het lokaal binnen treden. Zojuist zijn we uitgenodigd een kijkje te nemen bij de les geologie. Een geograaf uit Nederland zien deze jongens en meiden niet zo vaak. Op kleine laptops verwerken ze verzamelde data tot een grafiek. Waarschijnlijk data over de samenstelling van gesteente. Ze onderbreken hun werk terwijl wij kort een praatje maken met de docent. De campus van de universiteit van Mahangaja, een stad van 250.000 inwoners in het noordwesten van Madagaskar is een groot zanderig terrein waarover de verschillende faculteiten zijn verspreid. Iets verderop oefent een groep studenten een welkomstdans voor de minister van onderwijs, die morgen een nieuw paviljoen komt openen. 

Voor een student geologie, geografie of biologie biedt Madagaskar interessant materiaal. Want op dit eiland, dat zo groot is als Frankrijk heeft de evolutie een eigen wending genomen. 

Madagaskar staat bekend om haar endemische flora en fauna. Planten en dieren die alleen hier voorkomen. De bekendste plant is een boom: de baobab. Zoals de typisch Afrikaanse Baobab-boom die voornamelijk op dit eiland te vinden is. In een aantal unieke soorten. Verworden tot het nationale symbool van het land. Midden in de stad Mahajanga staat er een, die zeker 700, misschien wel 1000 jaar oud is. 

En het bekendste dier? De lemuur, of maki. Misschien heb je er wel eens eentje in de dierentuin gezien. Lemuren zijn primaten, verwant aan de aap. Ze komen alleen op Madagaskar voor. Zoals hier, in het nationaal park Ankarafantsika. Ik zie ze hangen in de bomen: schattige dieren met grote ogen en lange staarten. Als je er dan ook nog eentje ziet een een baby op de rug raak je helemaal vertederd. 

Moeder natuur heeft van Madagaskar een uniek ecosysteem gemaakt. Hoe dat komt? De studenten geologie hadden je het zo uit kunnen leggen. Ooit, een slordige  100 miljoen jaar geleden zat Madagaskar samen met India vastgeklonken naar een grote landmassa waaruit later verschillende continenten ontstonden. Vanaf ongeveer 90 miljoen jaar geleden brak Madagaskar met India en ging het een eigen weg als zelfstandig eiland. Geen uitwisseling meer met de dieren en planten op de andere landmassa’s. Zo kon de evolutie hier haar eigen gang gaan. 

Eén diersoort liet zich uiteindelijk niet meer tegenhouden door oceanen tussen de continenten: dat was de mens. De Malagassische bevolking bestaat voor een belangrijk deel uit afstammelingen van immigranten uit zuidoost Azië, onder andere het eiland Borneo. Ergens in de eerste eeuwen van onze jaartelling kwamen ze hier aan. Hoe ze dat fiksten is nog steeds onderwerp van debat. Legden ze de afstand van 6000 kilometer af in tussenstappen, via India en het Arabisch schiereiland of maakten ze de tocht over de oceaan in één keer? 

Ook uit oost Afrika immigreerde men naar het grote eiland, en later uit de Arabische wereld. Zo ontstond een unieke mengeling van Aziatische, Afrikaanse en Arabische elementen. Ik zie het aan het groepje kinderen van een basisschool in het dorp Andranofasika niet ver van het nationaal park. Ze lijken zo uit verschillende windstreken ingevlogen. 

Madagaskar heeft een grote ecologische rijkdom. Economisch is het land alles behalve rijk: het is een van de armste ter wereld. Driekwart van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Wandel door een dorp in het binnenland en je ziet met welke beperkte middelen men leeft. Mijn chauffeur is stellig als we praten over de economie van het land: vooral corruptie is een remmende factor op de economische ontwikkeling. Maar hij is ook optimistisch: een nieuwe generatie zal spoedig het landsbestuur in handen krijgen en het beter gaan doen. 

Ik vertel hem niet dat ik zeven jaar geleden diezelfde verwachting optekende in Soedan. Maar bedenk ik me dan, misschien zal ook de politieke evolutie op dit geïsoleerde eiland een eigen wending nemen, met een unieke uitkomst.